EVNGENCO2 đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới giám sát tập trung các nhà máy điện

Phát hiện sớm rò rỉ giàn ống áp lực lò hơi, dự báo tình trạng bơm nước cấp hay đánh giá tác động của than pha trộn đến hiệu suất lò hơi là những bài toán thực tiễn EVNGENCO2 đang tập trung giải quyết thông qua đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tại Nhiệt điện Cần Thơ, đơn vị đề xuất ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện bất thường, dự báo tình trạng hoạt động của bơm nước cấp. Nhiệt điện Hải Phòng tập trung nghiên cứu giải pháp phát hiện sớm rò rỉ, hư hỏng giàn ống áp lực lò hơi, trong khi Nhiệt điện Phả Lại hướng đến đánh giá ảnh hưởng của than pha trộn đối với hiệu suất lò hơi. Đối với các nhà máy thủy điện, những hướng nghiên cứu được đặt ra gồm dự báo dòng chảy, khai thác dữ liệu khí tượng thủy văn, giám sát lòng hồ và phân tích dữ liệu từ hệ thống điều khiển.

Theo ông Phạm Văn Hoàn, Trưởng Ban Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số EVNGENCO2, Tổng công ty yêu cầu mỗi đơn vị rà soát, đề xuất từ 1 - 3 bài toán xuất phát từ thực tiễn sản xuất, thay vì thụ động chờ nhiệm vụ nghiên cứu được giao. Các giải pháp được lựa chọn phải thử nghiệm trên thiết bị và dữ liệu thực tế, đánh giá khả năng phát hiện bất thường, hỗ trợ vận hành, bảo dưỡng và hiệu quả so với chi phí trước khi xem xét nhân rộng.

Ông Phạm Văn Hoàn cũng nhìn nhận, năng lực nhận diện và đề xuất bài toán nghiên cứu giữa các đơn vị chưa đồng đều. Một số vấn đề như tổn thất hiệu suất, sự cố lặp lại hay khó khăn trong vận hành chưa được cụ thể hóa thành nhiệm vụ nghiên cứu. Vì vậy, điều quan trọng không phải tìm công nghệ mới để ứng dụng bằng mọi giá, mà là xác định đúng vấn đề cần giải quyết, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp, mang lại hiệu quả thiết thực cho hoạt động sản xuất.

Một nhiệm vụ trọng tâm của EVNGENCO2 là xây dựng Trung tâm Điều khiển và Giám sát từ xa các nhà máy điện (RMCC). Theo định hướng, đây không chỉ là nơi tập trung dữ liệu để giám sát, mà còn hỗ trợ phân tích, chẩn đoán, cảnh báo sớm và tiến tới ứng dụng AI vào vận hành.

Chẳng hạn, khi xuất hiện bất thường tại một nhà máy, dữ liệu có thể được phân tích tại RMCC với sự tham gia của chuyên gia từ các đơn vị. Nhà máy xác minh thực tế, xem xét khuyến nghị và quyết định phương án xử lý. Kết quả được đánh giá, lưu lại để hỗ trợ những trường hợp tương tự ở đơn vị khác.

"RMCC giúp một nhà máy có thể sử dụng được tri thức của cả EVNGENCO2", ông Phạm Văn Hoàn nhấn mạnh. Theo ông, giá trị của trung tâm không chỉ ở số lượng dữ liệu được thu thập, mà còn ở khả năng chia sẻ kinh nghiệm và huy động chuyên gia trong toàn Tổng công ty.

EVNGENCO2 phấn đấu hoàn thiện các điều kiện, đưa RMCC vào hoạt động trong quý I/2027. Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, Tổng công ty sẽ chuẩn bị nhân lực, dữ liệu, quy trình vận hành và lựa chọn 2-3 bài toán ưu tiên để thử nghiệm trên dữ liệu thực tế, như phát hiện bất thường, cảnh báo sớm, phân tích hiệu suất hoặc chẩn đoán thiết bị.

Tại Hội nghị Khoa học công nghệ - Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi số ngày 6/10/2026 diễn ra tại Đà Nẵng, ông Ngô Việt Hưng, Phó Tổng Giám đốc EVNGENCO2, nhấn mạnh yêu cầu triển khai RMCC đúng lộ trình, đồng thời đào tạo đội ngũ tham gia từ khâu tích hợp, kiểm thử đến tiếp nhận chuyển giao công nghệ. Đích đến không chỉ là một trung tâm hiện đại, mà là khả năng tự khai thác dữ liệu và phát triển bài toán phân tích của EVNGENCO2.

220 ý tưởng sáng tạo, hướng tới làm chủ công nghệ

Cùng với nền tảng dữ liệu, EVNGENCO2 thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ đội ngũ cán bộ, kỹ sư và người lao động. Năm 2026, cuộc thi Ý tưởng đổi mới sáng tạo thu hút 220 ý tưởng; 24 ý tưởng được lựa chọn trình bày trước 4 hội đồng khoa học công nghệ. Nhiều đề xuất xuất phát từ vấn đề vận hành, sửa chữa, an toàn, quản trị và chuyển đổi số.

Theo ông Ngô Việt Hưng, giá trị lớn nhất của cuộc thi không chỉ nằm ở giải thưởng mà là cơ hội thử nghiệm, hoàn thiện và kiểm chứng hiệu quả ý tưởng. Ông yêu cầu phân loại đề xuất nào có thể triển khai ngay thành sáng kiến, đề xuất nào cần thử nghiệm, đề xuất nào đủ điều kiện phát triển thành nhiệm vụ khoa học công nghệ. "Không để những ý tưởng tốt kết thúc cùng với Cuộc thi", ông nhấn mạnh.

Hội đồng quản trị EVNGENCO2 đã thông qua kế hoạch phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, gồm 2 chương trình với 15 nhiệm vụ. Trong đó, 9 nhiệm vụ tập trung xây dựng, phát triển RMCC, dữ liệu vận hành, phân tích hiệu suất, chẩn đoán và ứng dụng Data/AI; 6 nhiệm vụ còn lại hướng tới nghiên cứu, làm chủ công nghệ nhà máy điện, chuyển dịch năng lượng, thử nghiệm công nghệ mới, phát triển chuyên gia và hợp tác nghiên cứu.

Theo đó, EVNGENCO2 đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Trường Đại học Bách khoa TPHCM và Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng). Ông Ngô Việt Hưng yêu cầu các thỏa thuận phải được cụ thể hóa thành bài toán, sản phẩm, tiến độ và những thử nghiệm giải quyết vấn đề thực tế tại nhà máy, thay vì dừng ở ký kết.

Phó Tổng giám đốc Ngô Việt Hưng xác định hướng chuyển đổi: Từ "ứng dụng công nghệ" sang "từng bước làm chủ công nghệ"; từ sáng kiến riêng lẻ sang hệ thống đổi mới sáng tạo; từ dữ liệu phân tán ở từng nhà máy sang năng lực phân tích và tri thức dùng chung. Đây cũng là thước đo EVNGENCO2 đặt ra cho chuyển đổi số: Giải quyết được vấn đề sản xuất và từng bước tự làm chủ năng lực công nghệ.

Lê Sơn